Uit onderzoek blijkt: een rekenmethode voor lokaal maatwerk in spuitzonering is wetenschappelijk haalbaar, maar allesbehalve eenvoudig te ontwikkelen. Recent publiceerde de WUR het rapport ‘Verkenning rekenmethode voor veilige afstand tussen gewaspercelen en omwonenden’. Hieruit is gebleken dat er onzekerheden blijven, dus adviseert de WUR vervolgonderzoek voordat een methode in de praktijk bruikbaar is.
Echter trekt de Staatssecretaris daar geen vervolgopdracht voor uit. Gelet op de kennisleemtes en de doorlooptijd van het benodigde onderzoek wordt niet verder ingezet op een rekenmethode. Dit viel onze spuitzone-experts het meest op in dit onderzoek:
Een lokale rekenmethode is wetenschappelijk haalbaar, maar nog niet klaar voor gebruik
De WUR heeft geconcludeerd dat zo’n methode in principe ontwikkeld kan worden, maar dat eerst een aantal onzekerheden moet worden uitgezocht voordat deze methode nauwkeurig genoeg kan zijn. Er zit dus perspectief in voor maatwerk per locatie, maar dit laat voorlopig nog even op zich wachten. De staatssecretaris heeft namelijk naar aanleiding van het onderzoek van de WUR besloten géén opdracht te geven voor de verdere ontwikkeling van een rekenmethode. In plaats daarvan ligt de focus op bestuurlijke afspraken binnen het Convenant Gewasbescherming, met de WUR en het RIVM als wetenschappelijk klankbord.
Een geloofwaardige beoordeling vereist de hele keten
De methode koppelt vijf onderdelen aan elkaar: verspreiding van spuitdruppels (drift), vervluchtiging/damp en opwaaiend stof, blootstelling buiten, transport naar en blootstelling binnenshuis, en ten slotte de gezondheidsrisico beoordeling. Een berekening die maar op één schakel focust (bijvoorbeeld alleen drift), dekt de werkelijke blootstelling niet en houdt geen stand.
Weet waar de grote onzekerheden zitten
Het rapport benoemt ze concreet:
- Het driftmodel is maar tot 25 meter gevalideerd (daarbuiten wordt extrapolatie onzekerder, al is de drift daar wel laag)
- De dampconcentratie op afstand is onzeker met een factor ~10 door gebrekkige stofgegevens
- De invloed van bebouwing is onzeker
- Het binnenmilieu model overschat de blootstelling waarschijnlijk sterk
- Blootstelling van jonge kinderen (hand-mondcontact, sabbelen op besmette voorwerpen) is slecht onderbouwd.
Dit verklaart precies waarom huidige lokale berekeningen sneuvelen.
Gezondheid, met name van kwetsbare groepen, staan voorop
De methode is ontworpen met de gezondheid van omwonenden als uitgangspunt en houdt extra rekening met gevoelige groepen zoals kinderen en zwangeren. Bovendien vallen sommige zaken buiten de scope (zoals andere stoffen dan de werkzame stof, neurodegeneratieve effecten zoals Parkinson, en de gecombineerde werking van stoffen). Een toekomstige methode is dus niet per definitie gunstiger dan 50 meter, en dekt ook niet alle mogelijke risico’s af.
Kort samengevat
De 50-meter regel blijft voorlopig gewoon de norm. De Raad van State oordeelde in 2024 dat de bestaande rekentechnieken tekortschieten en dat de vuistregel van 50 meter aangehouden moet worden voor de veiligheid van omwonenden. Dit rapport verandert daar niets aan. Het is een verkenning naar haalbaarheid, geen goedgekeurde nieuwe rekenmethode. Voor adviseurs betekent dit dat onderzoeken die met de oude rekentechnieken onderbouwen dat afgeweken zou kunnen worden van de vuistregel, juridisch kwetsbaar blijven.
Heb je een ruimtelijk vraagstuk waar een spuitzone onderzoek nodig is?
Neem contact met ons op. We adviseren je graag over de meest robuuste juridische en inhoudelijke aanpak op dit moment.
